Openbare verlichting

De Levenscyclusanalyse (LCA) en de Milieukostenindicator (MKI) worden gebruikt in meerdere sectoren, met name in de bouw. Er wordt al volop mee gewerkt. In 2018 startte een Koplopersproject om dit instrument ook in het werkveld openbare verlichting op bredere schaal te introduceren.

 

Hieronder vindt u informatie over het gebruik van de MKI bij het circulair inkopen van openbare verlichting, met name armaturen.

Waarom MKI vragen?

Door de MKI te vragen, ontstaat er inzicht in de ‘footprint’ van producten en de mate waarin producten circulair zijn. Hierdoor:

  • ontstaat er een nulmeting (‘waar staan we nu?’)
  • kunnen we sturen op meer circulariteit (‘ik wil een armatuur met een lagere MKI’)
  • krijgt de producent handvatten om het product circulairder te maken (‘als ik dit aanpas, dan wordt de MKI lager’)
  • krijgen overheden handvatten om de gebruiksperiode circulairder te maken (‘als ik deze keuzes verander, dan wordt de MKI lager’)

 

Uitvragen hele levenscyclus

Het is belangrijk om de MKI  van de hele levenscyclus te vragen (zie afbeelding).

Op die manier:

  • krijgt u als overheid tevens inzicht in uw eigen aandeel in de MKI (fase B2 en B6)
  • wordt het 1x vervangen van de driver tijdens de levensduur meegeteld (fase B4)
  • wordt meegewogen dat niet elk armatuur dezelfde lumen/watt-verhouding nodig heeft om het gewenste lichtbeeld te realiseren (fase B6)
  • wordt meegewogen dat alle materialen een eigen waarde hebben in het recyclingsproces (fase D)

lees meer

Mocht u, om wat voor reden dan ook, er voor kiezen om niet de MKI van alle levensfasen uit te vragen, specificeer dan heel duidelijk welke fasen doorgerekend dienen te worden. Indien u dit niet doet, krijgt u getallen die niet met elkaar te vergelijken zijn.

lees minder

Variabelen vanuit de overheid

Het energieverbruik van het armatuur tijdens de gehele levensduur is een belangrijk onderdeel van de MKI (fase B6). Om hier de LCA van te kunnen berekenen, dient u de volgende gegevens aan te leveren:

  • aantal branduren (vol)
  • dimscenario
  • soort stroom
  • levensduur die u hanteert
  • het gewenste lichtbeeld op straat

Berekenen MKI

Meestal wordt de MKI berekend door de leverancier. Deze beschikt over de noodzakelijke gegevens voor fase A1 t/m A3. Als overheid levert u enkele belangrijke variabelen aan, met name voor fase B (zie hierboven).

 

De leverancier berekent de MKI met behulp van specifieke software. Dergelijke software kost geld en het berekenen van de MKI kost tijd. U kunt er daarom voor kiezen om de leverancier een tegemoetkoming in de kosten te geven. Dit is een manier om de ontwikkeling te stimuleren.

Streven: een lagere MKI

Zodra we een gemiddelde hebben, is het mogelijk om concreet uit te vragen: ‘Ik wil een armatuur met een MKI van maximaal X’. Of: ‘Ik geef een fictieve korting voor een armatuur met een MKI van X-10’. Zo kunnen we, door een steeds lagere MKI te vragen, de markt stimuleren en de circulariteit vergroten.

 

Om dit te bereiken, is het nodig dat de overheden de MKI van armaturen gaan op vragen. Alleen door voldoende gegevens te verzamelen, kunnen we een ‘gemiddelde’, een referentie, bepalen. En krijgt dit instrument de optimale meerwaarde.

Uitvragen MKI - diverse mogelijkheden

Er zijn verschillende manieren om de MKI uit te vragen. Onder de lees-meer-knop leest u hier meer over.

 

Welke wijze het beste past, is afhankelijk van uw ambities. En van het soort inkoop. Gaat het om de inkoop van armaturen, of over de aanbesteding van beheer en onderhoud van OVL voor meerdere jaren? Is OVL een klein onderdeel van een veel groter project? Of gaat het om een special of pilot?

 

In alle gevallen geldt: door resultaten en ervaringen met elkaar te delen, groeit de kennis en wordt het mogelijk om een referentie-MKI te bepalen.

Zo worden de mogelijkheden om de MKI in te zetten bij circulair inkopen en aanbesteden steeds groter.

 

lees meer

MKI vragen (vooraf of achteraf) – zonder waardering

Voorbeelden:

• U eist de MKI van de armaturen die u aankoopt, nog zonder die te waarderen. Op die manier krijgt u zicht op welke getallen reëel zijn. Vervolgens kunt u een gemiddelde bepalen en dat meenemen in de volgende aanbesteding, als eis/bovengrens of als EMVI-criterium.

• U eist de MKI van de armaturen die u aankoopt, nog zonder die te waarderen. Daarbij stelt u als eis dat de MKI gedurende de looptijd van het contract lager moet worden. Let op: dit stimuleert geen duurzaamheid aan de start. Integendeel, met een hogere MKI in het begin kan de producent/leverancier daarna makkelijker zakken. Geef dus tevens aan hoe hoog de MKI bij aanvang maximaal mag zijn (bovengrens).

• U heeft een lopend contract. U gaat in gesprek met de betreffende partij en geeft aan dat u als opdrachtgever de MKI’s van armaturen wilt weten om ervaring op te doen en om gegevens te verzamelen. Vervanging gebeurt vaak projectmatig. Dit is een goede gelegenheid om naar MKI’s te vragen.

• U heeft enkele leveranciers, waarbij u veel verlichting koopt. U gaat met hen in gesprek en geeft aan dat u van de veel geleverde armaturen een MKI wilt. Zo krijgt u inzicht in de MKI’s, hetgeen u helpt bij circulair inkopen in de nabije toekomst.

 

MKI vragen – met waardering

Voorbeelden:

• Voor de armaturen die het meest voorkomen, maakt u zelf een fictieve referentie-MKI op hoofdlijnen. Daar zet u een bedrag bovenop,  zodat u zeker weet dat u niet het onmogelijke vraagt. Vervolgens waardeert u de partijen d.m.v. EMVI op basis van hoe ver ze onder de referentie-MKI zitten.

• U wilt de MKI waarderen via EMVI. Omdat er nog geen branchegemiddelde/referentie beschikbaar is, kiest u hele grove getallen en waardeert daarbij het laagste getal.

• Bij gelijke uitkomst kiest u het armatuur met de laagste MKI.

 

lees minder

BEZIG MET MKI & ARMATUREN? LAAT HET ONS WETEN!